Εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών: πρακτικός οδηγός

Τι ακριβώς είναι ο μηχανισμός

Πρόκειται για ψηφιακή, εξωδικαστική διαδικασία: ο οφειλέτης υποβάλλει αίτηση, αίρει το φορολογικό και τραπεζικό απόρρητο και η πλατφόρμα αντλεί αυτόματα στοιχεία από τη ΑΑΔΕ, τον e-ΕΦΚΑ και τους χρηματοδοτικούς φορείς. Στη συνέχεια παράγεται πρόταση ρύθμισης με βάση αλγόριθμο που συνεκτιμά εισόδημα, περιουσία και συνολικό ύψος οφειλών.

Ο μηχανισμός αντικατέστησε το προγενέστερο πλαίσιο του ν. 4469/2017 και έχει τροποποιηθεί επανειλημμένα από τη θέσπισή του. Γι' αυτό, πριν από κάθε υποβολή, ελέγχουμε ποια εκδοχή των διατάξεων και ποιες υπουργικές αποφάσεις ισχύουν τη συγκεκριμένη στιγμή.

Δόσεις και βασικοί κανόνες

Τα ανώτατα όρια δόσεων δεν σημαίνουν ότι θα λάβετε αυτόματα το μέγιστο. Το τελικό πρόγραμμα εξαρτάται από την ηλικία του οφειλέτη, την αξία της περιουσίας, το είδος των εξασφαλίσεων και το προσδοκώμενο εισόδημα.

• Οφειλές προς Δημόσιο και Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης ρυθμίζονται σε έως 240 μηνιαίες δόσεις.
• Οφειλές προς χρηματοδοτικούς φορείς (τράπεζες, servicers) ρυθμίζονται σε έως 420 μηνιαίες δόσεις.
• Για να θεωρηθεί επιτυχής η πολυμερής διαδικασία, απαιτείται συναίνεση πιστωτών που εκπροσωπούν τα πλειοψηφικά ποσοστά απαιτήσεων που ορίζει ο νόμος — με ενισχυμένη βαρύτητα για τους ενέγγυους (εμπραγμάτως εξασφαλισμένους) πιστωτές.
• Η ρύθμιση προϋποθέτει βιωσιμότητα: η δόση πρέπει να αντέχεται από το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα, όχι από αισιόδοξες προβλέψεις.
• Η καθυστέρηση συγκεκριμένου αριθμού δόσεων επιφέρει απώλεια της ρύθμισης και αναβίωση των αρχικών οφειλών.

Ευάλωτοι οφειλέτες

Ο νόμος προβλέπει ειδική μεταχείριση για τους «ευάλωτους οφειλέτες», δηλαδή όσους πληρούν εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια που καθορίζονται με υπουργικές αποφάσεις και συνδέονται με τα κριτήρια του επιδόματος στέγασης. Στην κατηγορία αυτή προβλέπονται πρόσθετα εργαλεία προστασίας της κύριας κατοικίας, όπως η δυνατότητα μεταβίβασης και επαναμίσθωσής της μέσω του σχετικού φορέα, με δικαίωμα επαναγοράς.

Επειδή τα όρια αναπροσαρμόζονται, το πρώτο πράγμα που ελέγχουμε είναι αν πληροίτε τα κριτήρια με τα τρέχοντα ποσά — και όχι με όσα ίσχυαν πέρυσι.

Τι χρειάζεται ο φάκελος

• Κωδικούς Taxisnet και συναίνεση άρσης φορολογικού/τραπεζικού απορρήτου.
• Εκκαθαριστικά και Ε1/Ε2/Ε3, Ε9 και ΕΝΦΙΑ.
• Βεβαιώσεις οφειλών προς ΑΑΔΕ και e-ΕΦΚΑ.
• Αναλυτικές καταστάσεις δανείων και αλληλογραφία με τράπεζες/servicers.
• Στοιχεία εξασφαλίσεων (προσημειώσεις, υποθήκες, εγγυήσεις τρίτων).
• Για επιχειρήσεις: ισολογισμοί ή Ε3 τελευταίων ετών, κατάσταση προμηθευτών, ταμειακές ροές.

Πού χάνονται υποθέσεις

Η νούμερο ένα αιτία απόρριψης ή δυσμενούς πρότασης είναι ο ελλιπής ή ανακριβής φάκελος. Δεύτερη αιτία είναι η υποβολή χωρίς προσομοίωση: ο οφειλέτης δεσμεύεται σε δόση που δεν αντέχει και χάνει τη ρύθμιση σε λίγους μήνες.

Τρίτη αιτία είναι η λάθος επιλογή διαδρομής. Ο εξωδικαστικός δεν είναι πάντα η βέλτιστη λύση: κατά περίπτωση αποδίδουν καλύτερα η διμερής διαπραγμάτευση, η τραπεζική διαμεσολάβηση ή —όπου συντρέχουν οι προϋποθέσεις— οι διαδικασίες του ίδιου νόμου για δεύτερη ευκαιρία.

Πρακτικό συμπέρασμα

Πριν πατήσετε «υποβολή», αξίζει να γίνει πλήρης αποτύπωση της εικόνας σας και προσομοίωση αποτελέσματος. Έτσι ξέρετε εκ των προτέρων τι δόση θα προκύψει, αν σας συμφέρει και ποιο είναι το εναλλακτικό σενάριο αν η πρόταση απορριφθεί.