Συνταξιοδότηση: όρια ηλικίας, έτη ασφάλισης και τι ελέγχουμε πριν την αίτηση

Το βασικό πλαίσιο

Ο υπολογισμός της σύνταξης γίνεται σήμερα με βάση τον ν. 4387/2016, όπως τροποποιήθηκε κυρίως με τον ν. 4670/2020: εθνική σύνταξη και ανταποδοτικό τμήμα, με ποσοστά αναπλήρωσης που κλιμακώνονται ανάλογα με τα έτη ασφάλισης.

Ως γενικός κανόνας, η πλήρης σύνταξη γήρατος χορηγείται στο 67ο έτος με τουλάχιστον 15 έτη (4.500 ημέρες) ασφάλισης, ή στο 62ο έτος με 40 έτη (12.000 ημέρες). Η μειωμένη σύνταξη χορηγείται, κατά κανόνα, στο 62ο έτος με 15 έτη ασφάλισης, με μόνιμη μείωση στο ανταποδοτικό τμήμα.

Οι εξαιρέσεις είναι ο κανόνας στην πράξη

Γι' αυτό δύο άνθρωποι με τα ίδια χρόνια δουλειάς μπορεί να συνταξιοδοτηθούν σε διαφορετική ηλικία και με σημαντικά διαφορετικό ποσό.

• Βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα με ειδικές προϋποθέσεις ημερών και ηλικίας.
• Μητέρες ανήλικων τέκνων, με προϋποθέσεις που εξαρτώνται από το έτος θεμελίωσης.
• Ασφαλισμένοι σε ειδικά ταμεία (π.χ. ΝΑΤ, τραπεζοϋπάλληλοι, ΔΕΚΟ) με ιδιαίτερα καθεστώτα.
• Δικαιούχοι αναπηρικών και συντάξεων λόγω θανάτου, με διαφορετικά κριτήρια.
• Διαδοχική και παράλληλη ασφάλιση, όπου κρίνεται ποιο ταμείο είναι αρμόδιο και πώς συνυπολογίζεται ο χρόνος.

Τι ελέγχουμε πριν την αίτηση

• Πλήρες μητρώο ασφαλιστικού βίου μέσα από το σύστημα ΑΤΛΑΣ, για κάθε ταμείο ξεχωριστά.
• Κενά ασφάλισης, μη καταχωρημένα ένσημα και παλιά βιβλιάρια που δεν έχουν αποδοθεί.
• Δυνατότητες αναγνώρισης πλασματικού χρόνου (στρατιωτική θητεία, σπουδές, τέκνα) και αν συμφέρει η εξαγορά.
• Οφειλές προς τον e-ΕΦΚΑ που μπορούν να συμψηφιστούν ή να ρυθμιστούν.
• Σενάρια: πλήρης τώρα, μειωμένη τώρα ή πλήρης αργότερα — με σύγκριση καθαρού ποσού σε βάθος χρόνου.

Υποβολή, προσωρινή σύνταξη και χρόνος

Η αίτηση υποβάλλεται ψηφιακά στις ηλεκτρονικές υπηρεσίες του e-ΕΦΚΑ. Μετά την υποβολή προβλέπεται η καταβολή προσωρινής σύνταξης έως την έκδοση της οριστικής απόφασης, ώστε ο ασφαλισμένος να μην μένει χωρίς εισόδημα.

Ο χρόνος έκδοσης εξαρτάται κυρίως από το πλήθος των ταμείων στα οποία υπήρξε ασφάλιση και από την πληρότητα του φακέλου. Οι υποθέσεις διαδοχικής ασφάλισης και τα ειδικά ταμεία απαιτούν, κατά κανόνα, περισσότερο χρόνο.

Εργασία μετά τη σύνταξη

Με τον ν. 5078/2023 άλλαξε το καθεστώς απασχόλησης των συνταξιούχων: αντί για την προηγούμενη περικοπή της σύνταξης, προβλέπεται καταβολή ειδικού πόρου υπέρ του e-ΕΦΚΑ επί των αποδοχών από την εργασία, με τη σύνταξη να καταβάλλεται κανονικά. Υπάρχουν ειδικές ρυθμίσεις και εξαιρέσεις ανά κατηγορία, καθώς και υποχρέωση δήλωσης της απασχόλησης.

Αν σχεδιάζετε να συνεχίσετε να εργάζεστε, το σενάριο αυτό πρέπει να μπει στον υπολογισμό από την αρχή — επηρεάζει το καθαρό αποτέλεσμα.